Typy spółek

W polskim systemie prawnym wyróżniamy dwa główne typy spółek: spółki osobowe i spółki kapitałowe. Zasady ich tworzenia i sposób działania regulują Kodeks spółek handlowych. Wszystkie spółki podlegają rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym. Oprócz nich istnieje spółka cywilna (uregulowana w Kodeksie cywilnym), która nie jest odrębnym podmiotem, a jedynie umową o współdziałaniu osób w celu wspólnego prowadzenia działalności gospodarczej. Typy spółek w Polsce mają różne cechy, które warto poznać.

1. Spółki osobowe

Nie mają osobowości prawnej, ale mają zdolność prawną, czyli mogą zawierać umowy i występować przed sądem. Wspólnicy co do zasady odpowiadają własnym majątkiem za zobowiązania spółki.

Spółka jawna (sp.j.)

• Najprostsza spółka handlowa
• Wspólnicy odpowiadają za zobowiązania spółki całym swoim majątkiem prywatnym (odpowiedzialność solidarna).
• Jednak wierzyciel najpierw dochodzi roszczeń z majątku spółki, a dopiero gdy to nie wystarczy – z majątku wspólników (tzw. odpowiedzialność subsydiarna).

Spółka partnerska (sp.p.)

• dla przedstawicieli wolnych zawodów (np. lekarz, adwokat, architekt)
• każdy partner odpowiada za zobowiązania zawodowe swoje i osób z nim współpracujących, a także za ogólne zobowiązania spółki(np. czynsz, koszty remontu)
• partner nie odpowiada za błędy zawodowe innych partnerów

Spółka komandytowa (sp.k.)

• dwa typy wspólników: komplementariusz (pełna odpowiedzialność majątkowa za zobowiązania spółki) i komandytariusz (odpowiedzialność ograniczona do wysokości wniesionego kapitału)
• komplementariusz prowadzi sprawy spółki i reprezentuje ją na zewnątrz, więc ma większy wpływ na jej funkcjonowanie

Spółka komandytowo-akcyjna (S.K.A.)

• tzw. spółka hybrydowa, łączy cechy spółki komandytowej i akcyjnej
• ma komplementariuszy i akcjonariuszy
• komplementariusz odpowiada swoim majątkiem i prowadzi sprawy spółki
• akcjonariusz odpowiada tylko do wysokości wniesionego wkładu, za który obejmuje akcje spółki

2. Spółki kapitałowe

Mają osobowość prawną i odpowiadają za zobowiązania własnym majątkiem, czyli są podmiotami odrębnymi od właścicieli udziałów/akcji.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (sp. z o.o.)

• najpopularniejsza forma prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki w Polsce
• wspólnicy nie odpowiadają prywatnym majątkiem
• jeśli wspólnicy chcą mieć bieżący wpływ na działalność spółki mogą wejść do jej zarządu
• wyższe koszty prowadzenia rachunkowości w porównaniu ze spółkami osobowymi

Spółka akcyjna (S.A.)

• przeznaczona dla dużych przedsiębiorstw
• wysokie koszty założenia i prowadzenia
• największe oddzielenie właścicieli (akcjonariuszy) od bieżącej pracy spółki
• może być notowana na giełdzie, np. na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie

Prosta spółka akcyjna (P.S.A.)

• wprowadzona do KSH w 2021 r.
• ma służyć głównie startupom z niskim kapitałem i kosztami operacyjnymi
• elastyczna struktura kapitałowa

3. Spółka cywilna

• regulowana przez Kodeks cywilny
• nie jest spółką handlową
• to umowa między wspólnikami, z których każdy prowadzi własną działalność gospodarczą
• stronami umów czy sporów sądowych są wspólnicy, a nie spółka