Odszkodowanie za słup energetyczny na działce jest marzeniem każdego, komu na jego gruncie zawadza słup wysokiego napięcia, gazociąg lub inne urządzenia przesyłowe. Do tej pory wiele osób wstrzymywało się przed żądaniem zapłaty za korzystanie ze swojej własności przez spółki z branży energetycznej. Warto jednak wrócić do tego tematu.

Co się zmieniło?

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego

W dniu 2 grudnia 2025 r. Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok w sprawie o sygn. akt P 10/16 o treści:

Art. 292 w związku z art. 285 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071, ze zm.), rozumiane w ten sposób, że umożliwiają nabycie przez przedsiębiorcę przesyłowego lub Skarb Państwa, przed wejściem w życie art. 305¹-305⁴ ustawy – Kodeks cywilny, w drodze zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu, są niezgodne z art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Sam wyrok brzmi dość tajemniczo, o co w nim chodzi i co zmienia?

Czym jest służebność przesyłu

Od 2008 r. przedsiębiorcy z branży energetycznej mogą uzyskać tzw. służebność przesyłu na działce osoby trzeciej.

Jest to prawo podobne do służebności drogi koniecznej. Tak jak w przypadku służebności drogi koniecznej osoba uprawniona może przechodzić lub przejeżdżać przez określoną część naszej działki, tak przy służebności przesyłu przedsiębiorca może na części działki umieścić urządzenia do przesyłania energii – słup, kable, gazociąg, rurociąg itp. i z nich korzystać.

Stanowi o tym dodany art 305 (1) Kodeksu cywilnego: Nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1 [urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne], prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu).

Jak powstaje służebność przesyłu

Służebność przesyłu można ustanowić za wynagrodzeniem – w drodze umowy lub postanowieniem sądu. Można ją również zasiedzieć zgodnie ze zwykłymi terminami zasiedzenia. Ponieważ przedsiębiorca przesyłowy praktycznie zawsze jest w złej wierze, okres zasiedzenia wynosi dla niego 30 lat.

Zasiedzenie służebności przesyłu

Do tej pory okres 30 lat potrzebnych do zasiedzenia był liczony od chwili posadowienia infrastruktury przemysłowej na działce. Jeśli słupy były stawiane w latach ’60 lub ’70 (bez względu na naprawy i wymiany części), to od tego czasu liczono zasiedzenie. Ponieważ PRL to były lata intensywnego uprzemysłowienia i elektryfikacji, to wielu właścicieli działek zwracających się przed 2 grudnia 2025 r. do firm energetycznych o zapłatę za korzystanie ze swojej działki otrzymywało odpowiedź: „my to mamy zasiedziane, więc albo proszę podpisać umowę albo pójdziemy do sądu i wpiszemy służebność do księgi wieczystej za darmo”.

Co zmienił wyrok TK P 10/16

Tu dochodzimy do sedna zmiany wprowadzonej wyrokiem TK. Teraz okres zasiedzenia może być liczony od wprowadzenia w życie instytucji służebności przesyłu, czyli od 2008 r. Do 2025 r. minęło 17 lat, czyli do zasiedzenia służebności nie doszło (nie minął okres 30 lat). Właściciele działek mogą domagać się ustanowienia służebności przesyłu za odpowiednim odszkodowaniem i wynagrodzenia za ubiegłe lata.

Czy warto domagać się odszkodowania

W Internecie można znaleźć obietnice firm odszkodowawczych, które roztaczają przed potencjalnymi klientami wizje setek tysięcy złotych odszkodowania za każdy słup energetyczny w kraju. Niestety, na tak duże pieniądze mogą liczyć wyłącznie niektóre osoby.

Wysokość odszkodowania zależy od wielkości urządzeń przesyłowych i ich rodzaju, wielkości napięcia, wielkości strefy ochronnej wokół, miejsca posadowienia urządzeń na działce i utraty możliwości korzystania z niej, przeznaczenia i lokalizacji działki itd. W niektórych sprawach dochodzenie odszkodowania przed sądem może się nie opłacić z uwagi na niekorzystny stosunek możliwego do uzyskania odszkodowania do kosztów sądowych, jakie należy ponieść.

Jednak nie należy zapominać, że istnieją działki atrakcyjnie położone, których wartość jest znacząco obniżona np. przez dwa słupy wysokiego napięcia posadowione na środku działki. Odszkodowanie w przypadku takiej nieruchomości faktycznie może wynosić setki tysięcy złotych. Przyjmując przeciętną wartość działki i wpływ urządzeń przesyłowych możemy mówić o odszkodowaniach rzędu kilkunastu-kilkudziesięciu tysięcy złotych.

Jesteś zainteresowany oceną możliwości dochodzenia odszkodowania?

Osoby zainteresowane wstępną oceną możliwości dochodzenia odszkodowania za urządzenia przesyłowe, takiej jak słupy energetyczne, zapraszam do kontaktu z Kancelarią:

tel. 578656248

lukasz.buchala@gmail.com

Jeśli w wyniku przeprowadzonej wyceny będą Państwo zainteresowani dochodzeniem odszkodowania od przedsiębiorstwa przesyłowego, zapewnimy Państwu kompleksową pomoc na każdym etapie postępowania.